‘Hoe moeilijk is het als iemand je een vraag stelt, waar jij het antwoord niet op weet. Als je met een knoop in je maag rondloopt, maar (nog) niet weet waarom. Als een kind je iets probeert duidelijk te maken maar de woorden nog niet vindt. Je voelt je machteloos en gefrustreerd. Je wilt jezelf en de ander helpen maar dat kan niet zolang je de oplossingen niet weet.
Er zijn echter situaties waarin het beter is om niet te weten. In ons vak weten we vaak niet. Bij gebrek aan aanvullend onderzoek moet je varen op je klinische blik. Iemand die in korte tijd veel aankomt, kan hartfalen hebben, een endocriene oorzaak zoals een trage schildklier of toch de gevreesde ascitesbuik. Je doet lichamelijk onderzoek en lab, maar twijfelt. Om zeker te weten zou je een echo van de buik moeten maken. Maar; wil de patiënt het wel weten?
De meest voorkomende oorzaken van ascites zijn levercirrose, gevolgd door kanker en hartfalen. Diagnostiek kan leiden tot behandeling. Dit zijn echter ziektes die doorgaans niet zomaar te genezen zijn, zeker niet op oudere leeftijd. Ik maak dan ook regelmatig mee dat we gesprekken hebben over die onzekerheid; het niet (willen) weten.
Het zijn gesprekken over kwaliteit van leven en comfort. Wat is nog belangrijk voor iemand in deze laatste levensfase? Willen we leven aan de dagen voegen of dagen aan het leven? Welke waarden zijn belangrijk voor hem of haar? En sluit het ‘weten’ hierbij aan? De bruiloft van een kleindochter kan belangrijk genoeg zijn om wel te willen behandelen. Anderzijds kan het verdriet om een overleden partner een reden zijn om het leven los te willen laten…
Hoewel ik zelf grote moeite kan hebben vragen niet te kunnen beantwoorden, heerst er bij veel van mijn bewoners een zekere rust, of misschien zelfs berusting. Ik kan vol bewondering luisteren naar de beweegredenen voor het kiezen voor de onzekerheid. ‘Je moet toch ergens aan doodgaan?’, hoor ik vaak. Het is voor mij (gelukkig) een ver-van-mijn-bed show. Hoe ouder je echter wordt, hoe dichterbij je aan het eind van je leven komt; dat is een gegeven. Dus kiezen we soms samen voor een weloverwogen en waardevolle onzekerheid.’
Deze blog is geschreven door specialist ouderengeneeskunde Michelle Botter. Ze werkt in een verpleeghuis en in de eerste lijn in regio Rotterdam.
Lees ook de andere blogs van Michelle