Of iemand wel of niet vrijwillig wordt opgenomen in een verpleeghuis, is bij iemand met gevorderde dementie lastig te polsen. Toch is dat volgens artikel 21 verplicht. Heleen Driever, specialist ouderengeneeskunde, is voor afschaf van deze procedure.
Meneer A is een man van 87 jaar oud. Zijn brein laat hem in de steek. Deze oud-bouwkundige kon je een aantal jaar geleden nog alles vertellen over brugbouw. Nu lukt het hem niet meer om een zin die hij is begonnen logisch af te ronden. Zijn echtgenote houdt de zorg voor hem niet meer vol. Samen met een casemanager dementie werkt ze toe naar een opname van hem in een verpleeghuis. Tot er een onverwachte hobbel op de weg komt.
Verzet
Een paar dagen geleden kreeg meneer A namelijk bezoek van mevrouw B. Mevrouw B werkt bij het CIZ. Zij vroeg of hij opgenomen wilde worden in een verpleeghuis. In andere woorden: zij kwam toetsen of er sprake is van verzet tegen opname. Dit is zo vastgelegd in de wet zorg en dwang bij opname bij iemand die niet meer wilsbekwaam is.
Zo ja, dan volgt de procedure voor een rechterlijke machtiging (RM). Zo nee, dan is er ‘geen bereidheid, geen bezwaar’ en kan opname plaatsvinden onder artikel 21. Dit klinkt als een makkelijke beslisboom. Maar meneer B heeft gevorderde dementie. Daarom zegt hij de ene keer ja en een paar minuten later nee op precies dezelfde vraag. Toevallig zei hij tegen mevrouw B een paar keer nee…
Dit klinkt als een makkelijke beslisboom. Maar meneer B heeft gevorderde dementie
En nu kom ik op bezoek bij meneer A omdat er een medische beoordeling is gevraagd in verband met een voorgenomen gedwongen opname. Samen met meneer A, zijn echtgenote en zoon zit ik aan tafel met een sterke kop koffie. We praten over hoe het gaat. Over hoe zij lange tijd niet het achterste van haar tong liet zien en eigenlijk niemand doorhad hoe slecht het met haar man ging.
Ze is op
Thuiszorg, huishoudelijke hulp, individuele begeleiding, het was allemaal niet nodig geweest. En nu is ze op. Ze staat met haar rug tegen de muur. Als we praten over een opname, springen de tranen in haar ogen en in die van haar zoon. Meneer A lijkt het niet te merken. Ik probeer hem uit te leggen waarom ik er ben. Dat lukt niet. Hij hoort mij wel maar begint over iets anders te praten, waar ik geen touw aan vast kan knopen. Wat hij vindt van een opname in een verpleeghuis, of hij dit wil of niet, wordt niet duidelijk. Ik constateer geen verzet.
Afschaffen
Zoals u zult begrijpen is deze procedure belastend voor mensen met dementie en voor hun mantelzorgers. Mevrouw B en het CIZ kunnen hier niets aan doen, dit is wat de wet van hen verlangt. Al jaren klinkt de roep om dit af te schaffen. Waarom geen vrijwillige opname en bij verzet de gebruikelijke procedure in gang zetten? Net zoals nu ook wordt gedaan als er tóch sprake blijkt van verzet, ondanks de afgegeven artikel 21.
De komende jaren stijgt het aantal mensen met dementie en neemt het aantal zorgprofessionals af, ook bij instanties zoals het CIZ. Het schrappen van artikel 21 lijkt mij een prachtig voorbeeld van ‘laaghangend fruit’!